Marktdialoog Circulair Slopen: de techniek is er, nu de organisatie nog

Op 1 september kwamen opdrachtgevers, opdrachtnemers en ketenspecialisten bijeen voor een marktdialoog over circulair slopen. De conclusie was opvallend eensgezind: de grootste belemmeringen voor circulair slopen zijn niet technisch van aard. De kennis, technieken en instrumenten zijn grotendeels beschikbaar. De echte uitdaging ligt in het anders organiseren van processen, samenwerking en aanbestedingen. Deze sessie werd gezamenlijk georganiseerd met Cirkelstad, VREAS en Circulair Bouwend.

Hoogwaardige hergebruikkansen liggen voor het oprapen

Tijdens de gesprekken werd duidelijk dat met name steenachtige materialen zoals beton, bakstenen, dakpannen en straatstenen grote kansen bieden voor circulaire impact. Door de enorme volumes én de aanzienlijke CO₂- en milieubelasting van deze materialen kan hoogwaardig hergebruik direct bijdragen aan een forse reductie van grondstoffengebruik en emissies. Ook materiaalstromen zoals staal, glas, installaties en dakbedekking werden genoemd als belangrijke kansen, vooral bij renovatieprojecten waar demonteren vaak beter mogelijk is dan volledig slopen.

De deelnemers benadrukten daarbij dat niet alleen tonnage telt. Juist de kwaliteit, losmaakbaarheid en toekomstige gebruikswaarde van materialen bepalen of hoogwaardige circulariteit daadwerkelijk mogelijk wordt.

Circulair slopen begint veel eerder dan de sloop

Eén boodschap kwam in vrijwel iedere gespreksronde terug: begin eerder. Vaak wordt circulair slopen pas opgepakt wanneer de planning van een project al grotendeels vastligt. Op dat moment zijn veel kansen voor hoogwaardig hergebruik al verloren gegaan.

Wanneer opdrachtgevers in een vroeg stadium inzicht hebben in vrijkomende materiaalstromen, kunnen opslag, transport, afzet en hergebruik vooraf worden georganiseerd. Dat vergroot niet alleen de circulaire prestaties, maar kan ook financieel aantrekkelijk zijn door lagere afvalkosten en een hogere materiaalwaarde.

Meer sturen op kwaliteit in aanbestedingen

Een belangrijk gespreksonderwerp was de manier waarop sloopprojecten worden aanbesteed. Volgens de deelnemers krijgt prijs vaak nog een te dominante rol. Daardoor blijft er weinig ruimte voor zorgvuldig demonteren, scheiden en hoogwaardig hergebruik.

De oproep vanuit de markt was daarom helder: geef circulariteit en kwaliteit een veel zwaardere positie in de beoordeling. Daarbij kunnen criteria zoals materiaalhergebruik, CO₂-reductie, MKI-prestaties en de aantoonbare bestemming van materiaalstromen een belangrijke rol spelen. Alleen wanneer betere circulaire prestaties ook daadwerkelijk worden beloond, ontstaat voldoende ruimte voor innovatie en investeringen.

Ketenpartijen eerder aan tafel

Circulair slopen is geen activiteit aan het einde van de bouwketen, maar een gezamenlijke opgave van opdrachtgevers, slopers, verwerkers en hergebruikers. Juist door deze partijen vroegtijdig te betrekken ontstaat inzicht in welke materialen waardevol zijn, welke kwaliteit nodig is en hoe materiaalstromen optimaal kunnen worden ingezet.

Volgens de deelnemers vraagt dit ook om een bredere blik op de businesscase. Extra inspanningen bij één partij kunnen elders in de keten zorgen voor lagere kosten, hogere materiaalwaarden en minder afval. Daarom moet niet naar afzonderlijke schakels worden gekeken, maar naar de totale ketenwaarde.

Hergebruik eerst binnen de eigen portefeuille

Een andere opvallende conclusie was dat opdrachtgevers vaker moeten onderzoeken of vrijkomende materialen opnieuw binnen hun eigen projecten of vastgoedportefeuille kunnen worden ingezet. Diverse voorbeelden laten zien dat dit mogelijk is, maar het succes hangt nog te vaak af van individuele initiatiefnemers. Structurele organisatorische borging is daarom noodzakelijk.

Daarnaast werd gewezen op het belang van voorspelbare volumes. Door materiaalstromen van meerdere projecten en opdrachtgevers te bundelen ontstaat schaalgrootte die investeringen in circulaire verwerking aantrekkelijk maakt. Samenwerkingsvormen zoals circulaire deals, raamovereenkomsten en regionale afspraken kunnen hierbij een belangrijke rol spelen.

Van ambitie naar uitvoering

Om circulariteit daadwerkelijk op te schalen zijn volgens de deelnemers duidelijke kaders en een gemeenschappelijke taal nodig. Instrumenten zoals Het Nieuwe Normaal, de SVMS Gunningstool en Slim Slopen kunnen opdrachtgevers helpen om ambities concreet te vertalen naar meetbare prestaties.

Even belangrijk is de controle achteraf. Circulaire afspraken moeten niet alleen worden vastgelegd, maar ook worden gemonitord en geëvalueerd. Alleen zo wordt zichtbaar of beloofde prestaties daadwerkelijk zijn gerealiseerd.

De opdrachtgever maakt het verschil

De centrale conclusie van de marktdialoog was helder: circulair slopen vraagt niet in de eerste plaats om nieuwe technieken, maar om nieuwe manieren van organiseren. Door eerder te starten, slimmer uit te vragen, ketensamenwerking te stimuleren en circulaire prestaties daadwerkelijk te waarderen, kunnen opdrachtgevers de voorwaarden creëren waarin de markt optimaal circulair kan presteren.

De bouwstenen voor circulair slopen zijn aanwezig. Nu is het tijd om ze structureel toe te passen.

Lees hier het volledige Inhoudelijk verslag Marktdialoog Circulair Slopen.pdf

Voor meer informatie, neem contact op met onze ketenregisseurs.